Kort antwoordIn 2026 kiest u de PGB-zorgovereenkomst niet alleen op basis van wie de zorg verleent, maar vooral op basis van hoe de zorgrelatie in de praktijk is ingericht. Kort gezegd: voor een familielid past meestal de familie- of partnerovereenkomst, voor een echte zelfstandige vaak een overeenkomst van opdracht, en voor een organisatie een overeenkomst met zorginstelling. Controleer daarbij altijd of de feitelijke afspraken daarbij aansluiten.

Zo kiest u het juiste contracttype voor uw situatie

De belangrijkste vraag is niet alleen of iemand familie is, zzp’er is of namens een instelling werkt. Doorslaggevend is of er sprake is van informele zorg, zelfstandige opdracht of zorg via een organisatie met eigen verantwoordelijkheid voor inzet en administratie.

Als de gekozen overeenkomst niet past bij de werkelijke situatie, kan dat later problemen geven bij goedkeuring, declaraties of de beoordeling van werkgeverschap en tariefsoort. Daarom is het verstandig om eerst de zorgrelatie te bepalen en pas daarna het formulier of contracttype te kiezen.

1. Zorg door een familielid

Verleent een partner, ouder, kind, broer, zus of ander familielid de zorg persoonlijk? Dan past in veel gevallen de zorgovereenkomst voor partner of familielid. Dit ligt vooral voor de hand als het gaat om zorg in de eigen kring en de afspraken direct met de budgethouder of vertegenwoordiger worden gemaakt.

Let hierbij op drie punten:

• Het familielid verleent de zorg zelf, niet via een grotere organisatie.
• De afspraken gaan over concrete zorgtaken, uren en vergoeding.
• De manier van werken moet passen bij de regels van uw PGB-regeling en het bijbehorende tarief.

Een familieband alleen is niet genoeg. Werkt het familielid bijvoorbeeld via een eigen onderneming of met personeel, dan kan een ander contracttype beter passen. Lees hierover ook welk PGB-tarief geldt als een familielid via een eigen zorgonderneming zorg verleent.

2. Zorg door een zelfstandige zorgverlener

Werkt u met een zzp’er die zelfstandig opdrachten aanneemt? Dan past meestal een overeenkomst van opdracht met een zelfstandige zorgverlener. Dat is vooral logisch als de zorgverlener werkt als ondernemer, zelf verantwoordelijk is voor de uitvoering en niet functioneert als werknemer van de budgethouder.

Controleer vooraf of de praktijk ook echt zelfstandig is ingericht. Denk aan punten zoals:

• de zorgverlener werkt voor meer opdrachtgevers, of kan dat in ieder geval doen,
• de zorgverlener organiseert het werk in belangrijke mate zelf,
• de afspraken gaan niet feitelijk lijken op een gewone arbeidssituatie,
• de declaraties en tariefafspraken sluiten aan op de gekozen contractvorm.

Twijfelt u hierover, dan is het verstandig ook te kijken naar wanneer een zelfstandige zorgverlener het formele PGB-tarief krijgt. Dat helpt om contracttype en tarief beter op elkaar af te stemmen.

3. Zorg via een zorginstelling of organisatie

Levert een thuiszorgorganisatie, zorgbureau of andere instelling de zorg? Dan past meestal een zorgovereenkomst met een zorginstelling. In die situatie contracteert u niet één natuurlijke persoon, maar een organisatie die de zorg levert en vaak ook vervanging, planning en administratie regelt.

Dit contracttype ligt meestal voor de hand als:

• de factuur op naam van de organisatie staat,
• de organisatie bepaalt welke medewerker komt,
• de zorg niet uitsluitend door één privépersoon wordt uitgevoerd,
• de organisatie zelf bedrijfsmatig opereert.

Praktisch besliskader: welke overeenkomst past meestal?

Onderstaand overzicht is een veilig startpunt voor de meeste situaties. De uiteindelijke keuze moet altijd aansluiten op uw echte werkafspraken.

Waar het in 2026 vaak misgaat

De meeste fouten ontstaan niet door het invullen zelf, maar doordat het verkeerde contracttype wordt gekozen. Dit zijn veelvoorkomende risico’s:

• Een familielid wordt als zzp’er opgevoerd, terwijl de zorg feitelijk gewoon persoonlijk en informeel wordt geleverd.
• Een zzp-overeenkomst wordt gebruikt, terwijl de afspraken in de praktijk lijken op loondienst.
• Een organisatiecontract ontbreekt, terwijl de betalingen naar een zorgbedrijf gaan.
• Een oude overeenkomst blijft doorlopen, terwijl tarief, uren of contractvorm zijn veranderd.

Juist dat laatste wordt vaak te laat opgepakt. Veranderen uw afspraken, dan moet u tijdig beoordelen of ook de zorgovereenkomst aangepast moet worden. Daarover leest u meer in hoe u een lopende SVB-zorgovereenkomst aanpast zonder uw jaarbudget te overschrijden en in hoe u de SVB-zorgovereenkomst invult voor een inwonende partner.

Welke controles doet u vóórdat u de overeenkomst indient?

Deze checklist is veilig citeerbaar en helpt om fouten vroeg te signaleren:

• Wie is de contractpartij? Een privépersoon, een zelfstandige ondernemer of een organisatie.
• Wie voert de zorg feitelijk uit? Altijd dezelfde persoon, of medewerkers van een instelling.
• Hoe wordt gedeclareerd? Op persoonlijke urenbasis, als ondernemersfactuur of via een organisatie.
• Wie bepaalt werktijden en vervanging? De budgethouder, de zelfstandige zelf of de instelling.
• Past het tarief bij de zorgverlener? Informeel of formeel, afhankelijk van regeling en situatie.
• Zijn de afspraken nog actueel? Controleer uren, startdatum, tarief en rolverdeling.

Als u op meerdere punten twijfelt, is alleen het downloaden van een formulier meestal niet genoeg. Dan moet eerst de zorgrelatie helder worden gemaakt.

Wanneer moet u een bestaande PGB-zorgovereenkomst wijzigen?

Een wijziging is meestal nodig als de inhoud van de samenwerking verandert. Denk bijvoorbeeld aan een nieuw uurtarief, een andere rol van de zorgverlener, overstap van privépersoon naar onderneming of juist van zelfstandige naar organisatie.

Praktische signalen dat herbeoordeling nodig is:

• het rekeningnummer of de tenaamstelling verandert,
• de zorgverlener gaat via een bedrijf factureren,
• de aard van de gezagsverhouding verandert,
• de inzet wordt structureel uitgebreid of anders georganiseerd.

Voor het juiste moment van doorgeven kunt u ook dit verdiepende artikel lezen: wanneer moet ik een wijziging in mijn PGB-zorgovereenkomst doorgeven aan de SVB.

Veelgestelde vragen

Welke PGB-zorgovereenkomst moet ik in 2026 gebruiken voor een familielid?

Meestal gebruikt u de overeenkomst voor partner of familielid als het familielid de zorg persoonlijk verleent in een informele setting. Werkt dat familielid via een eigen zorgbedrijf of met een andere ondernemersstructuur, dan moet u opnieuw beoordelen of dit contracttype nog past.

Welke PGB-zorgovereenkomst gebruik ik voor een zzp’er?

Meestal een overeenkomst van opdracht met een zelfstandige zorgverlener. Dat past alleen als de zorgverlener in de praktijk ook echt zelfstandig werkt en de afspraken niet feitelijk op loondienst lijken.

Welke overeenkomst gebruik ik als de zorg via een thuiszorgorganisatie loopt?

Dan ligt een overeenkomst met zorginstelling of organisatie meestal voor de hand. U contracteert in dat geval de organisatie die factureert en de zorg organiseert.

Kan ik hetzelfde contract blijven gebruiken als alleen het tarief verandert?

Niet automatisch. Een tariefwijziging kan soms binnen de bestaande afspraken passen, maar controleer altijd of ook andere onderdelen veranderen, zoals contractpartij, declaratievorm of arbeidsrelatie.

Is de familieband of de naam zzp’er genoeg om het contract te kiezen?

Nee. De feitelijke werkafspraken zijn belangrijker dan alleen de titel of relatie. Juist in 2026 is die praktische werkelijkheid extra belangrijk bij de beoordeling van de juiste contractvorm.

Uw volgende stap: eerst de zorgrelatie helder, dan pas indienen

Twijfelt u tussen een familieovereenkomst, een zzp-overeenkomst of een contract met een zorginstelling, kijk dan eerst naar de praktijk: wie levert de zorg, wie factureert, wie bepaalt het werk en past het tarief daarbij. Daarmee voorkomt u dat u een formulier kiest dat later niet goed aansluit op uw situatie.

Wilt u dit zorgvuldig regelen, zet dan deze drie stappen: controleer de feitelijke werkafspraken, vergelijk die met het passende contracttype en pas daarna de overeenkomst aan of dien een nieuwe in. Zo werkt u overzichtelijker en verkleint u de kans op vertraging of herstelwerk achteraf.