De juiste zorg voor u

Werken en mantelzorg combineren als zelfstandige

Als zelfstandige kunt u werk en mantelzorg beter combineren door uw planning aan te passen, afspraken te maken over bereikbaarheid en grenzen te stellen aan wat u op een dag kunt doen. De vraag ‘hoe combineer ik een drukke baan met mantelzorg?’ begint vaak bij één praktische stap: bepalen welke zorgtaken vaststaan en waar uw werk flexibel kan meebewegen.

Het is begrijpelijk als uw agenda volloopt en u voortdurend moet schakelen. U hoeft niet meteen grote keuzes te maken. Zet u zorgtaken, werktijden en rustmomenten op een rij om te zien waar ruimte zit.

In dit artikel leest u hoe flexibele werktijden en thuiswerken kunnen helpen, hoe u afspraken over werk en zorg bespreekt en waarom duidelijke grenzen belangrijk zijn. Ook leest u hoe u de zorg organiseert en waar ondersteuning bij een zorgaanvraag bij kan helpen, zodat u keuzes maakt die bij uw situatie passen.

Belangrijkste punten

  • Breng vaste zorgtaken en werkverplichtingen in kaart om te zien waar flexibele werktijden of thuiswerken ruimte kunnen geven.
  • Bekijk welke vormen van zorgverlof passen bij de situatie en bespreek afspraken tijdig met uw werkgever.
  • Bereid een gesprek met uw leidinggevende voor met concrete voorstellen, zoals aangepaste werktijden of afspraken over bereikbaarheid.
  • Plan als zelfstandige ruimte voor zorg en herstel in uw agenda en houd rekening met werk dat niet zomaar kan worden verplaatst.
  • Herken signalen van overbelasting en bepaal op tijd welke zorgtaken u kunt delen of anders kunt organiseren.

1. Flexibele werktijden en thuiswerken

Een aangepaste agenda kan ruimte geven als zorgtaken tijdens werktijd onverwacht veranderen. Denk aan een telefoontje over een gemiste afspraak of hulp die nodig is bij thuiskomst. Zet vaste zorgtaken, werkafspraken en reistijd naast elkaar. Markeer daarna welke taken op een bepaald moment moeten gebeuren. Zo ziet u bijvoorbeeld of u eerder kunt beginnen of een overleg online kunt doen.

Bespreek als werknemer met uw werkgever welke aanpassingen haalbaar zijn. Sinds 1 januari 2016 kunnen werknemers op grond van de Wet flexibel werken (Wfw) een verzoek indienen om vaker thuis te werken en op gunstige tijden te werken. Dat verzoek biedt ruimte om afspraken te bespreken. Het betekent niet automatisch dat iedere gewenste aanpassing wordt ingevoerd. Maak daarom concreet wat u nodig hebt en hoe u uw werk uitvoert.

Een voorbeeld van flexibel werken is vier dagen per week negen uur werken. Zo ontstaat een vrije werkdag voor terugkerende zorgtaken, zoals het begeleiden van iemand naar een afspraak. Dit rooster past niet bij iedere functie of zorgsituatie. Bespreek daarom ook alternatieven, zoals op een vaste dag later beginnen of een deel van uw werk thuis doen. Leg vast welke taken u thuis kunt uitvoeren en wanneer u bereikbaar bent.

Een afspraak met uw leidinggevende kan praktische duidelijkheid geven. Eén op de zeven mantelzorgers heeft afspraken gemaakt over bijvoorbeeld werktijden, extra verlof of vaker thuiswerken. Neem concrete voorbeelden mee: een terugkerend zorgmoment, een taak die op afstand kan en een voorstel voor overleg. Spreek ook af hoe u elkaar informeert als de zorgplanning onverwacht verandert. Zo weet iedereen wat prioriteit heeft.

Komt er tijdens uw werkdag onverwacht een zorgvraag binnen? Volg dan een vooraf afgesproken werkwijze. Bepaal bijvoorbeeld eerst of de zorg direct nodig is, meld de wijziging bij uw contactpersoon en verplaats werk dat later kan. Houd ruimte vrij voor terugkerende afspraken en plan belangrijke taken niet allemaal achter elkaar. Is een korte afwezigheid nodig, bespreek dan verlof volgens de afspraken op uw werk.

Thuiswerken kan reistijd besparen, maar maakt werk en zorg niet vanzelf te combineren. Plan bijvoorbeeld een zorgafspraak vóór uw eerste overleg en bescherm daarna een ononderbroken werkblok. Spreek af wanneer u niet beschikbaar bent. Als zelfstandige dient u geen Wfw-verzoek in bij een werkgever. Stem uw planning af op klanten, opdrachten en zorgtaken. Zo ziet u waar werk en zorg botsen.

2. Werken en mantelzorg combineren, hoe doet u dat?

De Wet arbeid en zorg (Wazo) regelt verlof voor werknemers die voor een naaste zorgen. U kunt calamiteitenverlof aanvragen bij een onverwachte noodsituatie en zorgverlof voor noodzakelijke zorg. U hoeft uw werkgever niet te vertellen dat u mantelzorger bent, maar openheid kan helpen om afspraken te maken. Een cao kan andere afspraken bevatten dan de wettelijke regeling. Bespreek daarom welke regels voor uw werk gelden.

Kortdurend zorgverlof is bedoeld voor noodzakelijke verzorging wanneer uw naaste ziek is. Per periode van twaalf maanden kunt u maximaal twee keer het aantal uren opnemen dat u per week werkt. Uw werkgever betaalt minstens 70 procent van uw loon door. Bij een werkweek van 36 uur komt het maximum neer op 72 uur per twaalf maanden. De werkgever kan dit verlof alleen weigeren als de organisatie daardoor in ernstige problemen komt.

Langdurend zorgverlof is bedoeld voor een langere zorgsituatie. Per periode van twaalf maanden kunt u maximaal zes keer uw wekelijkse contracturen opnemen. Dit verlof is onbetaald. Vraag het schriftelijk aan, minstens twee weken voordat het verlof ingaat. U kunt het opnemen als maximaal twaalf aaneengesloten weken waarin u de helft van uw contracturen werkt. In overleg met uw werkgever kunt u het verlof over maximaal achttien weken verdelen.

Wordt mantelzorgverlof doorbetaald? Kortdurend zorgverlof wordt voor minstens 70 procent van uw loon doorbetaald; langdurend zorgverlof is onbetaald. Calamiteitenverlof is een aparte regeling voor een dringende, onverwachte situatie. De precieze afspraken kunnen afhangen van uw cao. Vraag daarom bij het bespreken van verlof ook hoe de loonbetaling voor uw situatie wordt verwerkt.

Welke financiële regelingen of vergoedingen zijn er? Voor werknemers is de loonbetaling tijdens kortdurend zorgverlof een concrete regeling. Langdurend zorgverlof wordt niet doorbetaald, dus neem het inkomensverschil mee in uw planning. Deze verlofregelingen geven op zichzelf geen overzicht van andere vergoedingen. Vraag uw gemeente welke ondersteuning via de Wmo bij de situatie past, zoals huishoudelijke hulp, aanpassingen thuis of dagactiviteiten. Bespreek ook of respijtzorg, tijdelijke vervangende zorg, mogelijk is.

Maak uw planning praktisch met drie stappen. Zet eerst zorgafspraken, werktijden en reistijd in één agenda. Markeer daarna welke zorgtaken vaststaan en welke kunnen verschuiven. Bespreek vervolgens met uw werkgever passend verlof, aangepaste uren of een verdeling van taken. Plan bijvoorbeeld een wekelijkse zorgafspraak vooraf en reserveer ruimte voor onverwachte veranderingen. Houd ook uw eigen tijd zichtbaar in de agenda. Zo weegt u werk, zorg en herstel mee voordat u minder gaat werken.

3. Bespreekbaar maken met leidinggevende en collega’s

U bent niet verplicht uw werkgever te vertellen dat u mantelzorger bent. Toch kan een gesprek met uw leidinggevende helpen om werkafspraken te maken die passen bij uw zorgtaken. Meer dan de helft van de werkende mantelzorgers praat op het werk niet over mantelzorg. Dat kan verschillende redenen hebben, zoals privacy of twijfel over steun. U bepaalt zelf wat u deelt en met wie.

Bereid een gesprek met uw leidinggevende voor aan de hand van drie vragen: wat verandert er, wanneer speelt dat en welke werkafspraak zou helpen? Bijvoorbeeld: uw ouder heeft elke dinsdag een afspraak, waardoor u later kunt beginnen. U kunt ook bespreken of u tijdelijk andere werktijden nodig hebt. Deel alleen informatie die relevant is voor de planning. U hoeft geen medische details over uw naaste te geven om een concreet werkprobleem uit te leggen.

Maak uw verzoek praktisch. Zeg bijvoorbeeld: “Op donderdag moet ik mijn moeder naar een afspraak begeleiden. Kan ik die ochtend later beginnen en mijn uren op een ander moment werken?” Zo bespreekt u een oplossing, niet alleen het probleem. Vraag daarna hoe u omgaan met onverwachte wijzigingen. Leg afspraken over bereikbaarheid, taken en evaluatiemomenten vast, zodat u en uw leidinggevende hetzelfde beeld hebben.

Ook collega’s kunnen meedenken over de verdeling van werk. Bespreek wat eventueel kan worden overgenomen en wat niet kan wachten. Negenendertig procent van de mantelzorgers denkt dat collega’s hun werk niet kunnen of willen overnemen. Tegelijk zegt 92 procent van de collega’s dat zij werk van een mantelzorger kunnen en willen overnemen. Die cijfers laten een verschil zien tussen wat sommige mantelzorgers verwachten en wat collega’s aangeven. Een concreet gesprek kan dat beeld verduidelijken.

Begin bijvoorbeeld met één taak die tijdelijk overdraagbaar is, zoals het notuleren van een overleg of het beantwoorden van een vaste klantvraag. Spreek af wie de taak uitvoert en wanneer u deze weer oppakt. Zo voorkomt u dat een collega onduidelijk werk krijgt of dat uw verantwoordelijkheden uit beeld raken. Komt langdurend zorgverlof ter sprake, bespreek dan op tijd hoe taken tijdens uw afwezigheid worden verdeeld.

Uw werkgever en leidinggevende kunnen niet weten welke aanpassing helpt als u niets bespreekt. Kies daarom zelf een geschikt moment, bijvoorbeeld een periodiek gesprek of een afspraak na een roosterwijziging. U kunt ook eerst een vertrouwenspersoon op het werk benaderen. Vertel dat zorgtaken soms onverwacht tijd vragen en dat u samen werkbare afspraken wilt zoeken. Bepaal zelf hoeveel u vertelt en welke oplossing u voorstelt.

Werken en mantelzorg combineren als zelfstandige

4. Werk en mantelzorg combineren als zzp’er

Als zelfstandige vraagt u zich misschien af: hoe combineer ik een drukke baan met mantelzorg? Verdeel uw week eerst in vaste zorgmomenten, klantafspraken en taken die kunnen schuiven. Een online overleg kan op een zorgdag ruimte geven, terwijl een deadline op vrijdag vraagt om voorbereiding eerder in de week. Zo ziet u waar opdrachten en zorgtaken botsen.

Zet daarna alle afspraken in één agenda. Noteer niet alleen wanneer u voor uw naaste zorgt, maar ook reistijd, voorbereiding en mogelijke uitloop. Plan werk dat concentratie vraagt op momenten waarop u beschikbaar bent. Wilt u werk en zorgsituaties thuis beter gescheiden houden, dan kan een externe werkplek of virtueel kantoor via JOIN ME flex office praktische rust bieden. Administratie of e-mail kan misschien op een ander moment. Zo ziet u hoeveel ruimte u werkelijk hebt voordat u een nieuwe opdracht aanneemt.

Ook zonder werknemers kunt u werk overdragen. Bespreek met een collega-zelfstandige of zakenpartner welke afgebakende taak tijdelijk kan worden overgenomen. Denk aan het bijwonen van een overleg of het beantwoorden van een klantvraag. Spreek duidelijk af welke informatie nodig is, wie contact houdt met de klant en wanneer u de taak weer oppakt. Zo blijft de overdracht overzichtelijk.

Als zzp’er vraagt u geen kortdurend zorgverlof aan bij een werkgever. U kunt wel zelf opdrachten anders plannen, minder werk aannemen of een deadline met een klant bespreken. Houd daarbij ook rekening met lopende verplichtingen. Het verzetten van een opdracht kan gevolgen hebben voor de planning van anderen. Maak daarom afspraken zodra u weet dat de zorgplanning verandert.

Respijtzorg betekent dat iemand anders tijdelijk zorgtaken overneemt. Breng eerst in kaart welke hulp nodig is en op welke momenten die u ruimte geeft om te werken. Bespreek met de gemeente welke ondersteuning vanuit de Wmo bij de situatie van uw naaste past. Denk bijvoorbeeld aan hulp op een vaste werkdag, zodat u vooraf weet welke zorg wordt opgevangen.

Verandert de zorg, vraag uzelf dan opnieuw af: hoe combineer ik een drukke baan met mantelzorg? Maak een weekindeling met vaste zorgtaken, harde deadlines en taken die kunnen schuiven. Bespreek gewijzigde afspraken op tijd met klanten en deel alleen persoonlijke informatie die u zelf wilt delen. Plan ook momenten waarop u niet werkt, zodat elke beschikbare ruimte niet automatisch een werk- of zorgtaak wordt.

Kijk aan het einde van de week welke afspraak goed werkte en wat opnieuw voor drukte zorgde. Misschien moet een terugkerende taak worden overgedragen of past een klantafspraak beter op een andere dag. Pas uw agenda aan en bespreek belangrijke wijzigingen met betrokkenen. Zo houdt u overzicht over werk en mantelzorg, met oog voor de zorgbehoefte van uw naaste en uw zakelijke verplichtingen.

5. Grenzen bewaken en overbelasting voorkomen

Bijna de helft van alle mantelzorgers vindt de combinatie van werk en zorg te zwaar of bijna te zwaar. Daarom is grenzen stellen belangrijk, ook als u graag zelf voor uw naaste zorgt. Kijk bijvoorbeeld naar uw weekagenda: staan werktaken, zorgafspraken en rustmomenten er allemaal in? Als rust steeds wordt doorgestreept, is dat een concreet signaal om uw afspraken opnieuw te bekijken.

Let op patronen in uw planning, niet alleen op één drukke dag. Moet u werk steeds verplaatsen door zorgtaken? Werkt u ’s avonds door terwijl u eigenlijk wilde uitrusten? Schrijf zulke situaties kort op en bespreek ze met iemand die u vertrouwt. Zo kunt u benoemen wat knelt voordat tijdelijke extra inzet ongemerkt een vaste verwachting wordt.

Maak grenzen concreet met afspraken die anderen begrijpen. U kunt bijvoorbeeld aangeven dat u tijdens een werkblok alleen bereikbaar bent voor dringende zorgvragen. Spreek met familie af wie contact opneemt met zorgverleners en wie meegaat naar een afspraak. Met uw partner kunt u vaste taken verdelen, zoals boodschappen doen of vervoer regelen. Een duidelijke taakverdeling voorkomt dat iedereen ervan uitgaat dat u alles regelt.

Ook op het werk helpen duidelijke grenzen. Bepaal wanneer u beschikbaar bent en welke taken kunnen wachten als er onverwacht zorgtaken bijkomen. Als werknemer kunt u met uw leidinggevende bespreken of een tijdelijke aanpassing nodig is. In Nederland verplicht de Arbowet werkgevers om overbelasting van personeel te voorkomen; zo zetten organisaties steeds vaker tools zoals elli in om het welzijn en de werkbeleving van medewerkers te monitoren. Bespreek daarom wat u merkt en welke werkafspraak kan helpen, zonder meer privégegevens te delen dan u wilt.

Een valkuil is elke extra taak zelf op u te nemen, omdat uitleg tijd kost. Toch kan een concrete overdracht ruimte geven. Vraag een collega bijvoorbeeld één vast overleg over te nemen of laat een familielid een terugkerende boodschap doen. Spreek af wie verantwoordelijk is en wanneer u de verdeling opnieuw bespreekt. Zo wordt hulp vragen een duidelijke afspraak, geen vrijblijvende belofte.

CZ adviseert mantelzorgers goed te slapen en aandacht te besteden aan gezonde voeding, ontspanning en beweging. Ook adviseert CZ om op tijd hulp in te schakelen om overbelasting te voorkomen. Maak dit haalbaar met concrete afspraken: plan bijvoorbeeld een wandeling in uw agenda en bespreek met familie welke zorgtaken u kunt delen. Een vast rustmoment helpt u bovendien te zien of uw planning echt ruimte laat.

Kies aan het einde van de week één aanpassing voor de komende periode. Misschien verplaatst u een niet-dringende taak, spreekt u een vaste taakverdeling met uw partner af of bespreekt u tijdelijk andere werktijden. Noteer wanneer u de afspraak evalueert en wat u wilt veranderen als de druk aanhoudt. Zo bewaakt u stap voor stap uw grenzen, zonder de regie over werk en mantelzorg kwijt te raken.

Het Zorgkabinet

Het Zorgkabinet biedt zorgadvies als het regelen van zorg voor uw naaste naast werk en mantelzorg te veel tegelijk wordt. Samen kunt u bekijken welke zorg past en welke stappen nodig zijn. Dat kan bijvoorbeeld gaan om begeleiding bij een CIZ-indicatie, hulp bij een PGB-aanvraag of bemiddeling voor thuiszorg.

U houdt zelf de regie over de keuzes. Bespreek welke zorgtaken druk geven, welke ondersteuning u zoekt en wat voor uw naaste belangrijk is. Zo krijgt u meer overzicht over de zorgmogelijkheden en de bijbehorende aanvraag. Wilt u uw situatie en mogelijke zorgkeuzes bespreken? Neem dan contact op met Het Zorgkabinet.

Geef uw zorgvraag een passende volgende stap

Wie zich afvraagt hoe u een drukke baan met mantelzorg combineert, hoeft niet meteen alle zorg zelf opnieuw te organiseren. Begin met één vraag: welke ondersteuning geeft in uw situatie echt ruimte? Misschien wilt u weten welke zorg past, hulp bij een PGB-aanvraag of bemiddeling voor thuiszorg. Kies op basis van de behoeften van uw naaste en de zorgtaken die u niet langer alleen kunt dragen.

Het Zorgkabinet helpt u met zorgadvies om mogelijkheden en vervolgstappen overzichtelijk te maken. Ook biedt Het Zorgkabinet begeleiding bij een PGB-aanvraag en bemiddeling voor thuiszorg. U houdt de regie over de keuzes; advies kan helpen om die keuzes met meer overzicht te maken.

Wilt u uw zorgsituatie bespreken en bekijken welke ondersteuning kan passen? Leg uw vraag voor aan Het Zorgkabinet. Een haalbare volgende stap kan u helpen om met meer rust keuzes te maken voor uzelf en uw naaste.

Veelgestelde vragen

Werken en mantelzorg combineren, hoe doet u dat?

Maak een overzicht van zorgtaken die alleen u kunt uitvoeren en taken die iemand anders kan overnemen. Denk bijvoorbeeld aan uw naaste naar een afspraak begeleiden of boodschappen ophalen. Bespreek de verdeling met familie en betrokkenen, zodat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. Houd ook bij welke werkafspraken goed werken. Zo kunt u uw planning aanpassen als de zorgsituatie verandert.

(Hoe) vertel ik het op mijn werk?

U bepaalt zelf of u vertelt dat u mantelzorger bent. Als u dat bespreekt, kunt u de nadruk leggen op wat u nodig hebt voor uw werk, zonder medische informatie over uw naaste te delen. Zeg bijvoorbeeld dat een terugkerende afspraak soms invloed heeft op uw beschikbaarheid. Bedenk vooraf welke oplossing u wilt voorstellen en welke informatie privé blijft. Zo houdt u zelf de regie over het gesprek.

Mantelzorg en een baan: hoe houdt u dat vol?

Maak de zorg behapbaar door niet automatisch elke taak zelf op u te nemen. Kies een terugkerende taak, zoals vervoer naar afspraken, en bespreek wie die kan overnemen. Houd ook bij welke afspraken of werkdagen uw herstelruimte verdringen. Verdwijnt rust steeds uit uw planning, bespreek dan de taakverdeling met iemand die u vertrouwt. Op tijd hulp inschakelen kan voorkomen dat de druk verder oploopt.

Welke wettelijke verlofregelingen zijn er voor werkenden die mantelzorg verlenen in Nederland?

De Wet arbeid en zorg (Wazo) regelt calamiteitenverlof, kortdurend zorgverlof en langdurend zorgverlof. Kortdurend zorgverlof bedraagt per periode van twaalf maanden maximaal tweemaal uw wekelijkse arbeidsduur; uw werkgever betaalt minstens 70 procent van uw loon door. Langdurend zorgverlof bedraagt maximaal zesmaal uw wekelijkse arbeidsduur per periode van twaalf maanden en is onbetaald. Een cao kan andere afspraken bevatten dan de wettelijke regeling.

Hoe vraag ik kortdurend zorgverlof of langdurend zorgverlof aan bij mijn werkgever?

Bespreek kortdurend zorgverlof met uw werkgever zodra duidelijk is dat u noodzakelijke zorg moet geven. Geef aan voor welke periode u verlof nodig hebt en stem af hoe uw werkzaamheden worden opgevangen. Vraag langdurend zorgverlof schriftelijk aan, minstens twee weken voordat het verlof ingaat. Vermeld de gewenste periode en bespreek hoe uw contracturen tijdens het verlof worden verdeeld. Kijk ook welke afspraken in uw cao staan.

Welke afspraken kan ik met mijn werkgever maken over flexibele werktijden, thuiswerken of minder uren?

U kunt een concreet verzoek doen, zoals op een vaste dag later beginnen, thuiswerken wanneer een zorgafspraak dat vraagt of tijdelijk minder uren werken. Leg uit welke werkzaamheden u op afstand kunt uitvoeren en hoe u bereikbaar blijft. Als werknemer kunt u op grond van de Wet flexibel werken een verzoek indienen om vaker thuis te werken of op gunstige tijden te werken. Spreek ook af wanneer u de afspraak evalueert.

Hoe voorkom ik overbelasting en herken ik mantelzorgstress?

Let op terugkerende veranderingen in uw dagelijkse planning: werkt u structureel tijdens rustmomenten door of lukt het niet meer om zorgtaken te verdelen? Noteer welke situaties de meeste druk geven en bespreek één concrete aanpassing met uw omgeving. CZ adviseert mantelzorgers aandacht te besteden aan slaap, gezonde voeding, ontspanning en beweging, en op tijd hulp in te schakelen. Een gesprek met uw leidinggevende kan ook duidelijk maken welke werkafspraken verlichting bieden.

Welke organisaties bieden advies en ondersteuning aan werkende mantelzorgers?

U kunt bij uw gemeente informeren naar ondersteuning vanuit de Wmo en onafhankelijke cliëntondersteuning. Een mantelzorgmakelaar kan adviseren over het organiseren van zorg en de combinatie met werk. Het Zorgkabinet biedt zorgadvies en begeleiding bij zorgvragen, waaronder ondersteuning bij een PGB-aanvraag of CIZ-indicatie. Welke route past, hangt af van de zorgbehoefte van uw naaste en de ondersteuning die u zoekt.

Meer interessante artikelen