De wijkverpleegkundige en thuiszorgorganisatie kunnen palliatieve zorg thuis bieden. Bij complexe zorgvragen kan een gespecialiseerde verpleegkundige betrokken worden. Ook vrijwilligers kunnen helpen met waken, zolang er geen medische handelingen nodig zijn. Wie palliatieve zorg thuis wil regelen, krijgt dus te maken met verschillende zorgverleners en manieren om de zorg te financieren.

Het is begrijpelijk als niet meteen duidelijk is wie u waarvoor benadert en welke kosten worden vergoed. De zorg kan worden betaald vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) of de Wet langdurige zorg (Wlz), afhankelijk van uw situatie en de zorgindicatie.

In dit artikel leest u welke zorgverleners thuis kunnen helpen, wat de wijkverpleegkundige doet en hoe de vergoeding werkt. Ook leest u meer over aanvragen en de start van de zorg. Zo kunt u de stappen overzichtelijk bespreken en keuzes maken die bij uw situatie passen.

Indicatie en vergoeding van palliatief terminale zorg

De vergoeding hangt af van de indicatie en de wet die de zorg financiert. Palliatieve zorg thuis kan vallen onder de Zorgverzekeringswet (Zvw) of de Wet langdurige zorg (Wlz). De zorgbehoefte en een eventuele Wlz-indicatie bepalen welke route past. Dat verschil is belangrijk voor de vergoeding én een mogelijke eigen bijdrage.

Wat kost palliatieve thuiszorg en betaalt u een eigen bijdrage? Palliatief-terminale verpleging en verzorging thuis valt onder de basisverzekering en kent geen eigen risico. Voor zorg vanuit de Wlz betaalt u wel een eigen bijdrage. Particuliere zorg heeft geen vast bedrag: de kosten hangen af van de afgesproken zorg en financiering.

Bij palliatief-terminale zorg thuis kan het CIZ een PTZ-indicatie afgeven als een arts een levensverwachting van minder dan drie maanden heeft vastgesteld. Het CIZ geeft zo’n indicatie vaak af voor de duur van één jaar. Een terminaliteitsverklaring kan nodig zijn als u palliatieve zorg zelf met een persoonsgebonden budget (PGB) wilt inkopen. Daarin staat dat de levensverwachting minder dan drie maanden is.

Met een Wlz-indicatie valt palliatieve zorg en ondersteuning thuis of in een hospice onder de Wlz, ongeacht de leveringsvorm. U kunt zorg ontvangen via een zorgorganisatie of zelf inkopen met een PGB. Voor Wlz-zorg geldt een eigen bijdrage, ongeacht de financieringsvorm. Palliatief-terminale verpleging en verzorging thuis vanuit de Zvw is verzekerd vanuit de basisverzekering en kent geen eigen risico.

Een hospice kan daarnaast kosten rekenen voor extra’s, zoals eten en drinken. Die staan los van de vergoeding voor verpleegkundige zorg. Palliatieve zorg in een ziekenhuis wordt ook bij een Wlz-indicatie vergoed vanuit de zorgverzekering. Bij een hospice of zorginstelling kunnen de verblijfssoort en vergoeding verschillen. Bespreek bij een opname welke zorg en extra voorzieningen onder de financiering vallen.

Bij particuliere zorg betaalt u zelf voor zorg die niet onder de toepasselijke regeling valt. De totale kosten hangen onder meer af van het aantal zorgmomenten, de benodigde ondersteuning en de gemaakte afspraken. Hulpmiddelen vormen een aparte kostenpost; de vergoeding daarvoor volgt niet automatisch uit die van de verzorging. Breng de gewenste zorg en eventuele hulpmiddelen daarom afzonderlijk in kaart.

Een praktische volgorde helpt om de financiering helder te krijgen:

• Bespreek met de arts of een terminaliteitsverklaring nodig is.
• Breng in kaart of er een Wlz-indicatie is.
• Bespreek vervolgens welke zorg onder de Zvw of Wlz valt.
• Vraag bij een hospice naar eventuele kosten voor eten, drinken en verblijf.

Als ondersteuning thuis vraagt om aanwezigheid in huis, kan inwonende zorg een mogelijke vorm zijn om te bespreken. Zo kunt u de gewenste ondersteuning afwegen tegen de indicatie, vergoeding en eigen bijdrage. Bij een PGB vraagt de keuze voor zelf ingekochte terminale zorg ook aandacht voor de vereiste verklaring.

Welke zorgverleners palliatieve zorg thuis?

Thuiszorgorganisaties bieden palliatieve zorg aan huis. Een wijkverpleegkundige bespreekt welke verzorging en verpleging nodig zijn, zoals hulp bij wassen of wondzorg. Bij complexe zorgvragen kan een gespecialiseerde verpleegkundige worden ingeschakeld. De huisarts blijft betrokken bij de zorg, ook als iemand in een Bijna Thuis Huis verblijft.

Naasten en mantelzorgers zijn vaak nauw betrokken. Zij kennen de gewoonten en wensen van de cliënt en kunnen praktische ondersteuning bieden, zoals gezelschap, hulp bij dagelijkse zaken of afstemming met zorgverleners. Bespreek klachten zoals overbelasting of aanhoudende onrust op tijd met de huisarts of casemanager. De casemanager coördineert regionaal de afstemming tussen patiënt, naasten en behandelaren.

Ook vrijwilligers kunnen ondersteuning bieden. Vrijwilligers van organisaties die zijn aangesloten bij de VPTZ kunnen mensen in de laatste levensfase thuis of in een hospice bijstaan. Thuis kunnen zij bijvoorbeeld waken, zodat een naaste tijdelijk rust krijgt. Vrijwilligers verrichten geen medische handelingen. Hun ondersteuning thuis is kosteloos.

Heeft een mantelzorger behoefte aan vervanging of ademruimte? U kunt respijtzorg en ondersteuning voor mantelzorgers bij de gemeente aanvragen via de Wmo. Huishoudelijke hulp is een andere vorm van ondersteuning. Voor hulp bij schoonmaken of het opmaken van een bed kunt u terecht bij het Wmo-loket van de gemeente waar de cliënt woont. De Wmo is gericht op ondersteuning in het dagelijks leven, niet op verpleegkundige zorg.

Een concrete taakverdeling voorkomt onduidelijkheid. Leg bijvoorbeeld vast wie contact houdt met de wijkverpleegkundige, wie boodschappen regelt en wie beschikbaar is voor bezoek. Bespreek ook wanneer een mantelzorger rust nodig heeft. Zo kan de zorgorganisatie haar inzet afstemmen op wat naasten daadwerkelijk kunnen bieden.

Intensieve zorg thuis, ook wanneer die dag en nacht nodig is, vraagt om een netwerk van mantelzorgers en vrijwilligers. Zij kunnen de cliënt gezelschap houden en aanwezig zijn tussen zorgmomenten. Vrijwilligers kunnen ’s nachts waken zolang er geen medische handelingen nodig zijn. Nachtzorgteams ondersteunen daarnaast familie en andere naasten. Medische of verpleegkundige taken blijven bij bevoegde zorgverleners.

• Vraag de wijkverpleegkundige welke ondersteuning de zorgorganisatie levert.
• Bespreek met de huisarts of casemanager wat naasten nodig hebben.
• Neem voor respijtzorg contact op met het gemeentelijke Wmo-loket.
• Maak afspraken over taken, rustmomenten en wie bereikbaar is.

Wilt u hulp bij het afwegen van passende ondersteuning voor naasten? Bekijk welke zorg het beste past bij de situatie en de draagkracht van het netwerk.

Particuliere thuiszorg in de terminale levensfase

Particuliere thuiszorg kan extra ondersteuning bieden als de zorgbehoefte groter is dan wat de reguliere financiering dekt. Bespreek eerst welke taken nodig zijn, zoals hulp bij persoonlijke verzorging, aanwezigheid in de nacht of ondersteuning van naasten. Palliatieve zorg richt zich op comfort en kwaliteit van leven. De arts en verpleegkundige kunnen helpen de zorgvraag en wensen in kaart te brengen.

Thuis blijven wonen vraagt om passende afspraken over aanwezigheid. In de palliatieve fase is 24-uurszorg thuis beperkt beschikbaar. In de stervensfase is vaak 24 uur per dag zorg in de nabijheid en/of toezicht gewenst. Thuis wonen met intensieve zorg vraagt bovendien om een eigen netwerk van mantelzorgers en vrijwilligers. Bespreek wie aanwezig kan zijn en welke momenten aanvullende zorg nodig is.

Heeft iemand een Wlz-indicatie, dan valt palliatieve zorg en ondersteuning thuis onder de Wlz, ongeacht de leveringsvorm. Soms is in de laatste levensfase extra budget beschikbaar. Het regionale zorgkantoor kan helpen dit uit te zoeken en te regelen. Bespreek welke zorg uit het bestaande budget betaald kan worden en welke aanvullende ondersteuning nodig is.

Een particuliere zorgverlener kan extra ondersteuning bieden naast zorg vanuit de Wlz of Zvw. Spreek concreet af welke taken worden uitgevoerd, op welke momenten en wie het aanspreekpunt is. Een nachtdienst kan bijvoorbeeld helpen wanneer naasten niet zelf kunnen waken. Nachtzorg thuis wordt alleen ingezet als daar een medische reden voor is. Bij een slaapdienst wordt de zorgverlener bijvoorbeeld één of twee keer per nacht wakker om hulp te bieden.

Ook culturele en levensbeschouwelijke wensen horen thuis in de afspraken. Bespreek bijvoorbeeld welke taal iemand prettig vindt, wie bij belangrijke gesprekken aanwezig moet zijn en welke gewoonten rond eten, bezoek of afscheid belangrijk zijn. Zo kunnen naasten en zorgverleners rekening houden met wat voor die persoon betekenisvol is. Leg de wensen vast in het zorgplan en bespreek ze met de betrokken zorgverleners.

Beslissingen over de laatste levensfase kunnen emotioneel zwaar zijn. Bespreek met de huisarts wat iemand belangrijk vindt, welke klachten aandacht vragen en welke zorg thuis gewenst is. Voor een aanvraag voor palliatieve zorg met een PGB kan een verklaring over de levensverwachting nodig zijn. Spreek af wie de wensen met zorgverleners deelt als iemand dat zelf niet meer kan.

• Beschrijf welke hulp nodig is en wanneer.
• Bespreek de bestaande Wlz- of Zvw-zorg en mogelijke aanvullingen.
• Leg culturele wensen en afspraken met naasten vast.
• Wijs een aanspreekpunt aan voor de huisarts en zorgverleners.

Met deze afspraken wordt duidelijker welke zorg thuis past en wat naasten kunnen dragen. Zo sluit de ondersteuning aan bij de wensen van iemand in de laatste levensfase, zonder de rol van de huisarts of verpleegkundige uit het oog te verliezen.

Zorg aanvragen en mogelijke starttermijn

U kunt palliatieve zorg thuis regelen door de zorgvraag met de huisarts en wijkverpleegkundige te bespreken. Zij helpen bepalen welke ondersteuning nodig is en welke aanvraagroute past.

Wie zorg kan aanvragen

Degene die zorg nodig heeft, kan de zorgvraag zelf bespreken. Een naaste of vertegenwoordiger kan helpen bij gesprekken en praktische stappen. Begin bij de huisarts als klachten toenemen of terminale zorg nodig lijkt. De huisarts bespreekt de medische situatie en kan een verklaring afgeven. Voor palliatieve zorg die u zelf met een PGB inkoopt, is een verklaring van de huisarts nodig.

De aanvraagroute hangt af van de soort ondersteuning. Bespreek de behoefte aan palliatief-terminale verpleging en verzorging thuis met een wijkverpleegkundige. Vraag een Wlz-indicatie voor langdurige zorg aan bij het CIZ. Huishoudelijke hulp of woningaanpassingen vraagt u aan bij het Wmo-loket van uw gemeente. Palliatieve zorg thuis regelen vraagt dus om een helder beeld van zowel de zorgbehoefte als de passende financieringsroute.

Aanvraag en start van thuiszorg

Vertel de huisarts en wijkverpleegkundige welke klachten spelen, welke hulp thuis nodig is en hoe urgent de situatie voelt. De wijkverpleegkundige brengt de zorgbehoefte in kaart en noteert palliatief-terminale zorg in het dossier. Wanneer de thuiszorg start, hangt af van de zorgvraag en de benodigde inzet. Bespreek welke ondersteuning als eerste nodig is, bijvoorbeeld hulp bij persoonlijke verzorging of wondzorg.

Voor een PTZ-indicatie kan het CIZ een beoordeling afgeven als een arts een levensverwachting van minder dan drie maanden heeft vastgesteld. Het CIZ geeft zo’n indicatie vaak af voor de duur van één jaar. Bespreek de medische verklaring met de huisarts en vraag welke aanvraagroute bij de situatie past. Een aanvraag voor langdurige zorg loopt via het CIZ.

Voor een PGB-aanvraag voor zelf ingekochte palliatieve zorg is een terminaliteitsverklaring nodig. Daarin staat dat de levensverwachting minder dan drie maanden is. Beschrijf ook welke zorg u wilt inkopen en welke ondersteuning nodig is. Zo maakt u in de aanvraag duidelijk welke zorg u wenst.

Na een ziekenhuisopname kunt u tijdens het ontslaggesprek bespreken welke zorg thuis nodig is. Vraag wie de afstemming met huisarts en wijkverpleegkundige verzorgt. Voor hulpmiddelen en woningaanpassingen kan een aparte aanvraag nodig zijn. Voor aanpassingen en huishoudelijke hulp kunt u terecht bij het Wmo-loket van uw gemeente. Benoem bijvoorbeeld welke dagelijkse handeling thuis niet meer lukt.

Houd de stappen overzichtelijk:

• Bespreek klachten en urgentie met de huisarts.
• Breng de zorg thuis met de wijkverpleegkundige in kaart.
• Stem een eventuele CIZ-aanvraag af op de medische beoordeling.
• Bespreek voor een PGB de verklaring en de gewenste zorginzet.
• Vraag Wmo-ondersteuning aan bij de woongemeente.

Palliatieve zorg thuis door de wijkverpleegkundige

De wijkverpleegkundige helpt de zorg thuis af te stemmen op de situatie van de cliënt. Bij palliatief-terminale zorg noteert de verpleegkundige de zorg in het dossier. Dat geeft de betrokken zorgverleners een gezamenlijk vertrekpunt. Bespreek wat iemand zelf belangrijk vindt, welke klachten aandacht vragen en welke ondersteuning familie kan bieden.

De huisarts blijft verantwoordelijk voor de zorg, ook wanneer iemand in een Bijna Thuis Huis verblijft. Zowel de wijkverpleegkundige als de huisarts kan betrokken zijn, ieder met een eigen rol. De wijkverpleegkundige brengt de zorgbehoefte thuis in kaart; de huisarts blijft het medische aanspreekpunt. Bespreek wie contact houdt met familie en hoe veranderingen worden doorgegeven.

Niet iedereen heeft meteen persoonlijke verzorging nodig. Continuïteitshuisbezoeken kunnen dan uitkomst bieden. Een gespecialiseerde verpleegkundige komt thuis en bespreekt met de cliënt hoe de resterende tijd zo aangenaam mogelijk kan zijn. Zo’n bezoek kan eenmalig zijn of vaker terugkomen. Het gesprek biedt ruimte voor vragen over de ziekte, klachten en praktische ondersteuning.

Een verandering in de gezondheid kan betekenen dat de afgesproken zorg opnieuw aandacht nodig heeft. Noteer daarom concrete voorbeelden, zoals meer pijn, onrust of moeite met dagelijkse handelingen. Bespreek die observaties met de wijkverpleegkundige of huisarts. Zij kunnen beoordelen welke begeleiding bij de actuele situatie past. De verpleegkundige legt palliatief-terminale zorg vast in het dossier.

De wijkverpleegkundige kan ook helpen verwachtingen tussen cliënt, familie en zorgverleners te bespreken. Denk aan afspraken over bezoekmomenten, wie veranderingen meldt en welke ondersteuning thuis nodig is. Familie kent vaak de gewoonten en voorkeuren van de cliënt. Door die informatie te delen, kan de zorg beter aansluiten bij wat iemand prettig vindt.

Maak gesprekken concreet met een korte voorbereiding:

• Schrijf op welke klachten veranderd zijn en wanneer.
• Noteer welke activiteiten thuis lastiger zijn geworden.
• Bespreek met de verpleegkundige wie familie informeert.
• Vraag wanneer een volgend huisbezoek passend is.
• Leg wensen en gemaakte afspraken vast voor betrokken zorgverleners.

De kern is heldere afstemming: de huisarts blijft medisch verantwoordelijk, terwijl de wijkverpleegkundige de zorgbehoefte thuis bespreekt en vastlegt. Bij vragen over de CIZ-indicatie of de passende zorgvorm kan begeleiding bij zorgkeuzes aanvragen.

Het Zorgkabinet: Zorgadvies

Het Zorgkabinet helpt u met zorgadvies wanneer indicaties, vergoedingen en zorgkeuzes lastig samenkomen. U kunt begeleiding krijgen bij een CIZ-indicatie of PGB-aanvraag. Ook ondersteunt Het Zorgkabinet bij het kiezen van passende zorg en bemiddelt het voor thuiszorg.

Bespreek welke zorg thuis nodig is, welke financieringsroute mogelijk past en welke vervolgstap bij uw situatie aansluit. Zo houdt u regie over de keuzes, met ondersteuning bij de praktische organisatie. De begeleiding is gericht op het regelen en afstemmen van zorg, niet op medische behandelingen.

Wilt u uw situatie en mogelijkheden bespreken? Neem dan contact op met Het Zorgkabinet.

Zet de volgende stap op uw manier

Een zorgplan hoeft niet in één gesprek volledig vast te liggen. Begin bij wat voor u en uw naasten nu het belangrijkst is: passende ondersteuning, duidelijkheid over de aanvraag of rust in de afstemming. Palliatieve zorg thuis regelen begint met het helder maken van die prioriteiten. Daarna kunt u stap voor stap bespreken welke keuzes bij de situatie passen.

Het Zorgkabinet denkt met u mee met zorgadvies en begeleiding bij een PGB-aanvraag. Ook bemiddelt Het Zorgkabinet voor thuiszorg. Zo krijgt u ondersteuning bij het organiseren van de vervolgstap, met de wensen en keuzes van de cliënt en naasten centraal.

Wilt u bespreken welke ondersteuning aansluit bij uw situatie? Neem contact op met Het Zorgkabinet. Een rustig gesprek kan helpen om de eerstvolgende stap overzichtelijk te maken.

Veelgestelde vragen over palliatieve zorg thuis

Hoe kan ik een palliatief terminale zorgindicatie (PTZ) ontvangen?

Bespreek met de huisarts of een PTZ-indicatie past bij de medische situatie. Het CIZ kan zo’n indicatie afgeven als een arts een levensverwachting van minder dan drie maanden heeft vastgesteld. De huisarts kan de benodigde verklaring opstellen. Breng ook in kaart welke ondersteuning thuis nodig is. Zo kunt u de medische beoordeling en praktische zorgvraag samen bespreken.

Wat kunt u verwachten?

U kunt gesprekken verwachten over klachten, wensen en ondersteuning in het dagelijks leven. Palliatieve zorg is gericht op het verlichten van lijden en het behouden van kwaliteit van leven. De palliatieve fase kan weken, maanden of jaren duren. De invulling kan veranderen wanneer klachten of behoeften verschuiven. Bespreek veranderingen met de betrokken zorgverleners, zodat de begeleiding bij de situatie blijft passen.

Wie kan palliatieve zorg thuis aanvragen of organiseren?

Degene die zorg nodig heeft, kan de zorgvraag bespreken; naasten kunnen helpen bij de praktische organisatie. Bespreek met de huisarts of wijkverpleegkundige welke zorg nodig is. Een aanvraag voor langdurige zorg loopt via het CIZ. Voor huishoudelijke hulp of woningaanpassingen kunt u de gemeente benaderen. De passende route hangt af van het soort ondersteuning dat thuis nodig is.

Welke zorgverleners zijn betrokken bij palliatieve thuiszorg?

Bij palliatieve thuiszorg kunnen de huisarts, wijkverpleegkundige en thuiszorgorganisatie betrokken zijn. Bij complexe zorgvragen kan een gespecialiseerde verpleegkundige worden ingeschakeld. Vrijwilligers kunnen gezelschap bieden of waken, maar verrichten geen medische handelingen. De taakverdeling hangt af van de zorgvraag. Bespreek wie het aanspreekpunt is en hoe naasten veranderingen in klachten of behoeften kunnen doorgeven.

Welke rol spelen huisarts, wijkverpleegkundige en transferverpleegkundige?

De huisarts blijft verantwoordelijk voor de medische zorg wanneer wijkverpleging betrokken is. De wijkverpleegkundige bespreekt welke zorg thuis nodig is en legt palliatief-terminale zorg vast in het dossier. Bij de overgang vanuit het ziekenhuis kan een transferverpleegkundige betrokken zijn bij de overdracht naar huis. Vraag tijdens het ontslaggesprek wie de thuiszorg afstemt en welke informatie de huisarts en wijkverpleegkundige ontvangen.

Hoe wordt palliatieve zorg thuis vergoed vanuit de zorgverzekering of Wlz?

Palliatief-terminale verpleging en verzorging thuis valt onder de basisverzekering en kent geen eigen risico. Voor zorg vanuit de Wlz geldt wel een eigen bijdrage, ook voor palliatieve ondersteuning. Bij een Wlz-indicatie valt zorg thuis of in een hospice onder de Wlz. Een hospice kan daarnaast kosten rekenen voor extra’s, zoals eten en drinken.

Hoe vraagt u wijkverpleging of nachtzorg aan voor palliatieve zorg?

Bespreek de zorgvraag met de huisarts en wijkverpleegkundige. Zij kunnen de benodigde ondersteuning thuis in kaart brengen. Geef aan welke klachten spelen en wanneer hulp nodig is. Nachtzorg thuis wordt alleen ingezet als daar een medische reden voor is. Vrijwilligers kunnen ’s nachts waken zolang er geen medische handelingen nodig zijn. Bespreek daarom duidelijk welke ondersteuning nodig is.

Welke hulpmiddelen en aanpassingen zijn nodig voor palliatieve zorg thuis?

Welke hulpmiddelen of aanpassingen nodig zijn, hangt af van wat thuis niet meer goed lukt. Bespreek de situatie met de betrokken zorgverlener en benoem concrete knelpunten, zoals moeite met dagelijkse handelingen of de inrichting van de woning. Voor woningaanpassingen kunt u bij de gemeente informeren naar ondersteuning vanuit de Wmo. Zo wordt duidelijk welke aanvraag bij uw hulpvraag past.